Jacek Emil Szczepański
Widoczny na akwareli drewniak przy ul. M. Kopernika 12 (dawniej nr 14) istniał ponad 90 lat. Został rozebrany w grudniu 2025 r. Był reliktem najstarszej zabudowy ulicy i dlatego warto przypomnieć jego ciekawą historię. Budynek wzniesiono dla znanego legionowskiego kupca Lejby Lipszyca, a jego projekt został zatwierdzony 16 czerwca 1931 r. Dom stanął na działce, na której Lipszyc już wcześniej prowadził skład materiałów budowlanych. Budowę domu przedsiębiorca powierzył budowniczemu Michałowi Szachowskiemu, który ukończył prace w 1932 r. L. Lipszyc zamieszkał tu z żoną Heną z domu Wielkobroda i dziećmi: córką Deborą urodzoną w 1921 r. oraz synem Abramem, który przyszedł na świat w 1926 r.
Lejba Lipszyc był jednym z zamożniejszych i starszych stażem kupców w ówczesnym Legionowie. Pochodził z Pomiechówka, gdzie urodził się w 1883 r. Działalność handlową w Legionowie (wówczas jeszcze Jabłonna) rozpoczął bardzo wcześnie, bo już w 1917 r., kiedy przy stacji kolejowej otworzył skład materiałów opałowych. Po powstaniu osiedla Legionowo w połowie lat 20. XX w. rozszerzył działalność o sprzedaż materiałów budowlanych. Nabył także kilka działek, na których wzniósł drewniane domy, m.in. przy ul. Sienkiewicza 26 i Polnej 1 (nie istnieją). W 1936 r. planował budowę piekarni mechanicznej przy ul. Batorego 37. Do czerwca 1939 r. był właścicielem budynku kina „Bajka” przy ul. Sienkiewicza, które dzierżawił Wojciech Golik.
Przedsiębiorca zginął na początku wojny. Aresztowany przez Niemców trafił do więzienia mokotowskiego, a następnie został wywieziony do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen. Tu zmarł z wycieńczenia 5 czerwca 1940 r. na rękach innego więźnia z Legionowa Samuela Gotlieba. Ten przeżył obozy i złożył relację. Podczas okupacji zginęła także żona Lipszyca Hena. Natomiast z Zagłady uratowały się jego dzieci – Abram i Debora wraz z mężem Samuelem Bac. Początkowo znalazły się w legionowskim getcie, a po jego likwidacji ukryła ich i przechowała na Żeraniu rodzina Radzio. Po powrocie do Legionowa dzieci Lipszyca zamieszkały w rodzinnym domu przy Kopernika. 22 listopada 1945 r. Debora odsprzedała jego połowę Janinie Antosiewicz z ul. Hetmańskiej. Drugą połowę odstąpiono jej w lutym 1946 r., kiedy Abram osiągnął pełnoletność. Przez pewien czas rodzeństwo mieszkało jeszcze przy Kopernika, a z czasem wyjechało do Izraela. Abram Lipszyc zamieszkał w Kirjat Jam nad Zatoką Hajfy. Po wojnie odwiedzał dawny rodzinny dom, a także legionowskich sąsiadów, m.in. Halinę Kunowską z Kościuszki 17.
Autorka akwareli – Bożena Mańk
