„Willa Rożnowianka” ul. Jagiellońska 9 – dawna architektura Legionowa w akwarelach Bożeny Mańk z komentarzem Jacka Szczepańskiego

Jacek Emil Szczepański

Dom przy ul. Jagiellońskiej 9 nosił nazwę „Willa Rożnowianka”. Został wzniesiony w latach 1929–1930 na działce zakupionej przez Józefę i Teofila Rożnowskich, którzy jesień życia postanowili spędzić w Legionowie z dala od warszawskiego gwaru. Jednak w lipcu 1930 r. sprzedali niewykończony jeszcze dom wraz z działką Józefowi Umińskiemu, w zamian za prawo dożywotniego użytkowania nieruchomości. Budynek z poddaszem liczył 12 pomieszczeń. Zaprojektował go architekt Bronisław Gliński, twórca wielu legionowskich domów. Nie wszyscy wiedzą, że na co dzień był on oficerem w 2. Batalionie Mostów Kolejowych w Legionowie.

W okresie II wojny wdowa Józefa Rożnowska udzielała pomocy prześladowanej ludności żydowskiej. Po zagładzie legionowskiego getta w październiku 1942 r. czasowo ukryła u siebie 17-letnią Chanę Magied, córkę przedwojennych znajomych. Niedługo po tym dziewczyna opuściła Legionowo. Józefa Rożnowska zmarła w kwietniu 1944 r. w wieku 82 lat.

Inna lokatorka willi przy ul. Jagiellońskiej 9 – Maria Kiersztyn ryzykując życie ukrywała kupca Nachmana Josefa Kazimierka, który był jej przedwojennym sąsiadem. W tajemnicy przechowywała go przez półtora roku, od kwietnia 1943 r. do października 1944 r. Dzięki niej przeżył wojnę i złożył stosowne świadectwo. Na tej podstawie Instytut Jad Waszem z Jerozolimy w 1983 r. odznaczył M. Kiersztyn medalem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”. Kobieta mieszkała w willi do 1960 r.

Po wojnie „Rożnowianka” miała kilku właścicieli. Początkowo należała do małżeństwa Heleny i Henryka Szczerba-Komorskich. W 1950 r. sprzedali oni część niezabudowanej działki Annie i Stanisławowi Pastuszkom. Następnie w 1958 r. Komorscy odsprzedali połowę drewnianego domu Zofii i Marianowi Wyszyńskim. Później miał on wielu lokatorów. Niestety w ostatnich latach popadł w ruinę. Pomimo ciekawej historii zniknął z krajobrazu Legionowa pod koniec grudnia 2022 r.

Autorka akwareli – Bożena Mańk