Dom rodziny Kajzerów, ul. Chopina 1 – dawna architektura Legionowa w akwarelach Bożeny Mańk

Jacek Emil Szczepański

Budowniczy domu i nestor rodu Aleksander Kajzer był doświadczonym hutnikiem szkła, który na początku XX wieku pracował w hucie w Konstantynówce w powiecie bachmuckim. W 1922 r. wydostał się z ZSRR i przyjechał z rodziną do huty „Jabłonna”, gdzie podjął pracę. Jednak niskie zarobki i częste przestoje spowodowały, że rok później, z grupą miejscowych hutników, wyruszył do pracy w hucie szkła w belgijskim Jumet. Po zakończeniu kontraktu wrócił do zakładu w Jabłonnie. Zbiegło się to z wytyczeniem w okolicach stacji kolejowej Osiedla Jabłonna Legionowa I. Zarząd dóbr Maurycego hr. Potockiego sprzedawał tu działki po przystępnych cenach. Oferta cieszyła się sporym zainteresowaniem kolejarzy, wojskowych, kupców, a także starszych hutników szukających stabilizacji. Wśród nich znajdował się Aleksander Kajzer, który 23 czerwca 1927 r. kupił wspólnie z żoną Marią działkę nr 80 (jej dawny adres to ul. Siemiradzkiego 4, obecnie ul. Chopina 1). Przylegała ona do terenu huty i liczyła ponad 2 tys. metrów kwadratowych powierzchni. Niedługo po tym Kajzerowie zamówili u architekta Bronisława Glińskiego, projekt niewielkiego domu z naczółkowym dachem i mieszkalnym poddaszem. Wydział Powiatowy Sejmiku Warszawskiego zatwierdził jego plan 19 września 1928 r. Budowę drewnianego domu ukończono w następnym roku. Kajzerowie zamieszkali tu wraz z dziećmi. Ich czterej synowie Józef, Henryk, Aleksander Jan i Marian także pracowali w hucie „Jabłonna” w różnych okresach. Aleksander Kajzer zmarł w 1941 r., a trudne warunki życia podczas niemieckiej okupacji zmusiły jego żonę do sprzedaży połowy działki od strony ul. Siemiradzkiego. Po wojnie do pierwotnego budynku dostawiono niewielki ganek ułatwiający codzienne funkcjonowanie. Blisko stuletni dom Kajzerów, otoczony krzewami bzu to dziś cenny ostaniec. Przykład autentycznej drewnianej zabudowy Legionowa, która powoli znika już z ulic miasta.

Dziękuję Sławomirowi Matusiakowi za przekazanie cennych informacji dotyczących rodziny Kajzerów i ich domu.

Autorka akwareli – Bożena Mańk